SPRZĘT dla LEKARZY I SZPITALI Sklep Medyczny Poznań

STETOSKOP – poradnik kupującego stetoskop lekarski.

stetoskop w Encyklopedii PWN

STETOSKOP – Praktyczny przewodnik po słuchawkach. Informacje, porównania, ceny, promocje. Biuletyn producentów i dystrybutorów.

Stetoskop WYBÓR podstawowego narzędzia pracy większości lekarzy, byłby prosty, gdyby cechą determinującą słuchawki był kolor. Gdy jednak przyjrzymy się szerokiej ofercie rynkowej i proponowanym rozwiązaniom, podjęcie decyzji może okazać się dosyć kłopotliwe. Nim zdecydujemy się na nowy stetoskop warto zorientować się na co należy zwrócić szczególną uwagę, by wybrać najlepsze i najwygodniejsze rozwiązanie.

Internistyczny czy kardiologiczny?

Poszukiwanie stetoskopu należy rozpocząć od określenia do jakich potrzeb ma służyć. Stetoskopy dostępne są w trzech wersjach: anestezjologicznej, internistycznej oraz kardiologicznej. Słuchawki anestezjologiczne charakteryzują się niską, jednostronną głowicą wyposażoną w membranę. Taka konstrukcja umożliwia wsunięcie głowicy pod ubranie leżącego pacjenta. Ponadto doskonale nadają się do pomiaru ciśnienia tętniczego.

Stetoskop internistyczny polecany jest głównie lekarzom pierwszego kontaktu. Pozwala osłuchać tony serca, szmery nad polami płucnymi, zaburzenia ukrwienia tętnic udowych i szyjnych, umożliwia badania perystatyki jelitowej itp. Tego typu stetoskop dostępny jest również w wersji pediatrycznej oraz neonatalnej – w tych wypadkach membrana jest proporcjonalnie mniejsza, co umożliwia jej całkowite przyleganie do ciała małego pacjenta.

stetoskopy welch allyn burgund

3 głowicowy stetoskop – pozwala na uniknięcie techniki „dociskania” podczas badania

Głowica stetoskopu kardiologicznego jest z reguły cięższa, jej membrana ma większą średnicę, a sercówka ma większą pojemność poduszki powietrznej. W tym typie słuchawek szczególnie starannie dobrane są proporcje pojemności kanałów akustycznych do pojemności poduszek pod membraną i sercówką. W stetoskopach kardiologicznych spotkamy bardzo często podwójny dren – dla każdego kanału słuchowego prowadzony jest indywidualny przewód, co poprawia przewodnictwo akustyczne. Lira najczęściej wyposażona jest w dodatkową sprężynę, która rozszerza strzałkę ugięcia sprężyny, tym samym poprawiając komfort pracy lekarza. Słuchawki kardiologiczne należą do najdroższych, gdyż producenci najczęściej wykorzystują w nich bardziej zaawansowane technologie i wyposażają w dodatkowe akcesoria – stetoskop Welch Allyn Harvey Elite oraz Littmann Master Cardiology posiadają nakładkę umożliwiającą osłuchiwanie dzieci oraz płyty edukacyjne prezentujące najczęściej spotykane zaburzenia. Dodatkowo stetoskop Welch Allyn wyposażony jest w klips umożliwiający indywidualne oznakowanie nazwiskiem lekarza. Bardzo ważne jest użycie jak najlepszych materiałów, z których zbudowany jest korpus. Gęstość materiału użytego do produkcji ma zasadnicze znaczenie w eliminowaniu zakłóceń zewnętrznych, dlatego przodujące firmy używają do produkcji stal.

Omawiając typy stetoskopów nie można pominąć nowinek technicznych – od kilku lat producenci oferują, również na polskim rynku, stetoskopy elektroniczne. Zastosowanie elektronicznego wzmocnienia dźwięku umożliwia usłyszenie najcichszych szmerów, co zwiększa możliwości diagnostyczne i pozwala na dalszą pracę lekarzom tracącym słuch. Ponadto dźwięki elektroniczne można zapisywać za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego – poszerza to w znacznym stopniu możliwości konsultacyjne, pozwala na wysyłanie plików dźwiękowych przez Internet. Stetoskop Meditron firmy Welch Allyn jest świetnym narzędziem edukacyjnym – do jednej słuchawki, przy pomocy urządzenia Distributor, można podłączyć nawet 36 słuchawek, które będą osłuchiwać z tego samego punktu co osoba nadzorująca badanie. W Stanach Zjednoczonych system ten z powodzeniem wykorzystywany jest przez uczelnie medyczne.

Stetoskop – na części pierwsze…

Każdy stetoskop zbudowany jest standardowo z takich samych elementów: oliwek, liry, drenu (przewodu akustycznego) oraz głowicy – każdy z tych elementów może mieć różne parametry techniczne, do jego wykonania mogły być wykorzystane materiały mniej lub bardziej opowiadających indywidualnym potrzebom użytkownika.

Poniżej przedstawiono kilka elementów, na które warto szczególnie zwrócić uwagę.

Oliwki są częścią stetoskopu odpowiedzialną za komfort osoby badającej. W zestawach dołączanych do stetoskopów często znajdują się oliwki twarde, które można traktować jako „koło zapasowe” gdy któraś z oliwek zaginie, choć niektórzy lekarze preferują je do codziennej pracy. Te najwygodniejsze powinny być miękkie, gładkie, baz gradu, wykonane z tworzywa pozbawionego lateksu, łatwe do demontażu (aby bez problemu zdejmować je do czyszczenia), ale jednocześnie solidnie osadzone na końcówce liry, co zapobiega ich samodzielnemu zsuwaniu się w torbie czy kieszeni. Wielkość oliwek powinna być uzależniona od wielkości kanału słuchowego – tylko szczelnie przylegające oliwki zapobiegają dodatkowym stratom sygnału i zakłóceniom.

Kolejnym elementem, którego cechy wpływają również na wygodę badającego, jest lira – jej zbyt duże napięcie może powodować nadmierny ucisk na uszy lekarza powodując ból. W idealnej lirze można regulować jej napięcie – w ten sposób stetoskop dopasowany zostaje do wielkości głowy lekarza i nawet wielogodzinne badania nie powodują uczucia dyskomfortu , a także kąt ustawienia – idealne dopasowanie kształtu liry do kanału słuchowego poprawia jakość sygnału.

Na pierwszy rzut oka dreny różnią się przede wszystkim kolorem – producenci prześcigają się w propozycjach: niebieski, granatowy, czerwony, czarny czy zielony zdają się być już standardem, prócz nich pojawiają się fioletowe, malinowe, białe, a nawet brokatowe. Kolor jest jednak kwestią drugorzędną, nie mającą żadnego wpływu na jakość. Tworzywo, z którego wykonany jest dren, może być matowe lub błyszczące. Tak naprawdę nie ma tworzywa doskonałego – każdy dren stetoskopu noszonego na szyi w reakcji z potem użytkownika ma prawo po kilku latach zesztywnieć i kruszyć się. Ze względu na często występujące alergie na lateks, będący składnikiem wielu produktów z gumy, warto wybrać dren pozbawiony tego komponentu. Jak już wcześniej wspomniano, dren może być pojedynczy lub podwójny – ten drugi typ występuje w stetoskopach kardiologicznych oraz typu Rapapport, przy czym w tym pierwszym dwa kanały zatopione są w jednym przewodzie, a w drugim przypadku dwa oddzielne przewody połączone są na zewnątrz metalowymi obręczami. Ważnym elementem drenu jest połączenie z lirą i sprężyną – występuje ono w dwóch postaciach: tzw. U, gdzie sprężyna liry schowana jest w drenie, oraz Y, w którym sprężyna pozostaje na zewnątrz. Specjaliści wskazują, iż przy połączeniu typu Y sygnał nie jest załamywany po łuku sprężyny, dzięki czemu dociera do uszu badającego w najbardziej rzeczywistej formie. Tego typu połączenia wykorzystywane są najczęściej w stetoskopach kardiologicznych, gdzie często sprężyna jest dodatkowo obudowana plastikiem. Wersja U oceniana jest przez większość użytkowników jako bardziej estetyczna, a nieznaczne utraty sygnału nie mają większego znaczenia dla wprawnego ucha.

Stetoskop zakończony jest głowicą, która w najczęściej spotykanej wersji składa się z membrany, lejka oraz mechanizmu przełączającego. Jak już wcześniej wspomniano, istnieją tzw. anestezjologiczne wersje stetoskopu, które wyposażone są jedynie w membranę, a także, coraz mniej popularne, a jednak nadal używane głównie w badaniach kobiet ciężarnych, fonendoskopy, które zakończone są jedynie lejkiem, tzw. tubką.

Stetoskop – Głowica

może być wykonana ze stali nierdzewnej lub chromowanego mosiądzu. Jakość obu wersji jest porównywalna, choć wielu techników wskazuje na wyższość stali, która eliminuje zakłócenia zewnętrzne, ponadto chrom pokrywający miedź ma tendencje do łuszczenia się i odpadania. Niestety, im bardziej precyzyjna głowica, tym cięższa, a co za tym idzie, stetoskop mniej wygodny w noszeniu. Membrana stetoskopu powinna podczas badania szczelnie przylegać do ciała pacjenta, w związku z czym może przybierać różne wielkości – największa będzie w wersji kardiologicznej, najmniejsza w neonatalnej. Lejek stetoskopu kardiologicznego będzie nieznacznie dłuższy niż w wersji internistycznej. Firma Littmann kilka lat temu wprowadziła tzw. membranę „pływającą”, która, w zależności od nacisku na głowicę, umożliwia odsłuch niskich bądź wysokich tonów. Ważny element głowicy, ze względu na komfort pacjenta, stanowią obwódki membrany i lejka. Najlepsze są „ciepłe”, wykonane z tworzywa sztucznego, których dotknięcie do ciała nie powoduje nieprzyjemnego uczucia chłodu. Eliminowanie metalowych obwódek jest szczególnie ważne w przypadku stetoskopów pediatrycznych i neonatalnych – dotknięcie gorączkującego ciała niemowlęcia zimnym metalem powoduje dodatkowe cierpienie małego pacjenta. Przy głowicach dwustronnych używany jest przełącznik, który umożliwia pracę membrany lub lejka. Istotne jest zwrócenie uwagi na pracę tego mechanizmu – przełączanie nie powinno być zbyt trudne, ale także zbyt łatwe – głowica nie może się samoczynnie przekręcać.

pediatryczna

Głowica stetoskop pediatryczny

Kupując stetoskop należy zwrócić uwagę na jego sposób czyszczenia i dezynfekcji. Ważne, aby wszystkie elementy łatwo się rozdzielały i poddawały czyszczeniu. Wybierając stetoskop do pracy w szpitalu należy zorientować się, czy możliwa jest jego sterylizacja. Dla oddziałów wymagających szczególnych warunków higienicznych firma Welch Allyn proponuje pakowane pojedynczo stetoskopy jednorazowego użytku wykonane z tworzywa sztucznego. Zarówno dla higieny lekarza, jak i pacjentów, zaleca się wymianę stetoskopu przynajmniej raz na 5 lat – w poszczególnych elementach w czasie użytkowania powstają niewidoczne gołym okiem mikrouszkodzenia, które są doskonałym miejscem do gromadzenia się bakterii trudnych do usunięcia podczas codziennego czyszczenia.

Ważnym elementem, na który powinniśmy zwrócić uwagę dokonując zakupu, jest dostępność części zamiennych – dobre firmy umożliwiają wymianę wszystkich elementów zużywalnych: oliwek, drenów, membran, otoczek. Do stetoskopów można dokupić również dodatkowe akcesoria – klipsy znakujące, aparaty wzmacniające dźwięk (dla lekarzy tracących słuch, montowane w połowie drenu). Osobną gamę produktów stanowią akcesoria stetoskopowe dla lekarzy pediatrów: na dren słuchawki można założyć wesoły pokrowiec przypominający węża, na głowicę kolorowe zwierzątka. Akcesoria te są jeszcze mało popularne wśród polskich lekarzy, jednak zdecydowanie ułatwiają badanie małych pacjentów.

Polski rynek stetoskopów jest bardzo szeroki – obok kilku polskich producentów i wiodących marek zachodnich istnieje kilkadziesiąt firm sprowadzających stetoskopy z Azji. Polscy producenci legitymują się 40-letnią tradycją w produkcji stetoskopów, a proponowane przez nich rozwiązania mogą konkurować z produktami zagranicznymi spełniając wszystkie wymagania i normy jakości. Stetoskopy firmy Medica 91, jako jedyne z rodzimych, prezentowane były na prestiżowych targach medycznych w Dusseldorfie. Wszystkie typy i modele na pierwszy rzut oka zdają się być podobne, a diabeł, jak zwykle, tkwi w szczegółach. Przed podjęciem decyzji o zakupie warto dokładnie obejrzeć słuchawki, sprawdzić wszystkie istotne dla użytkownika i pacjenta cechy. Markowy produkt gwarantuje jakość, nie oznacza to jednak, iż mniej znane firmy oferują znacznie gorszy produkt. Prócz wymienionych wyżej cech warto zwrócić uwagę również na ogólne wykonanie stetoskopu – czy wykończenia poszczególnych elementów są dokładne, czy elementy łączą się ze sobą szczelnie. Wszystkie te szczegóły składają się na wygodę codziennej pracy.

Jeden pan doktor z wieloletnią praktyką powiedział mi kiedyś, iż stetoskop nie jest tak bardzo istotny, że najważniejsze jest to, co znajduje się pomiędzy oliwkami. Całkowicie zgadzam się z tym stwierdzeniem, ale dlaczego nie wspomóc tego daru nienagannym sprzętem?

Iwona Żołdak
Konsultacja: Janusz Żarski
Share this post
  ,


Dodaj komentarz